Hallo lezers, Shayla Love hier. Ik val in voor Sigal Samuel op Uw kilometerstand kan variëren. Ik hou van deze column omdat het ons laat kijken naar menselijk gedrag door middel van filosofie, psychologie en wetenschap. Stuur mij je rare vragen over emoties, hersenen, de maatschappij of perceptie. Ik lees alles.
Eén vraag bleef bij mij hangen. De schrijver is in de veertig. Ze verwachten hun tweede kind. Ze hebben het gevoel dat de tijd versnelt. Ze zijn doodsbang dat hun resterende decennia in een waas zullen verdwijnen. Ze willen aanwezig zijn bij dit nieuwe menselijke leven dat ze opvoeden. Maar de dagen blijven voorbij vliegen.
Ze hebben alles geprobeerd. Nieuwigheid is er één van. Nieuwe hobby’s. Nieuwe plaatsen. Ze weten dat de hersenen nieuwe ervaringen anders behandelen. Het werkt niet. De inkrimping van de ervaring gaat door. Mindfulness en meditatie zijn niet aangeslagen. Dagelijks een dagboek bijhouden helpt een beetje. Detoxen op sociale media helpen een beetje. Maar de tijd snelt nog steeds.
Wat gebeurt hier? Is het mogelijk om de klok daadwerkelijk te vertragen?
Toekomstige versus retrospectieve tijd
We moeten onderscheid maken tussen twee soorten tijdsperceptie. Ten eerste is er de toekomstige tijd. Dit is hoe tijd voelt terwijl je erin leeft. Dan is er sprake van terugwerkende kracht. Zo herinner je je de tijd achteraf.
Met beide worstelt de lezer. Ze willen dat momenten op dit moment langer lijken. Ze willen ook dat hun herinneringen later substantieel aanvoelen.
Het punt is: we hebben geen specifiek orgaan om de tijd waar te nemen. Wij hebben ogen om te zien. Neuzen om te ruiken. Tijd? Het is een vager gevoel. Het is samengesteld uit verschillende inputs. Daarom is het gemakkelijk te manipuleren.
De nieuwigheidsval
Neurowetenschapper David Eagleman van Stanford University heeft dit uitgebreid bestudeerd. Hij stelt dat nieuwigheid de tijd doet uitbreiden. Wanneer je hetzelfde beeld herhaaldelijk ziet, houden je hersenen op met aandacht. Wanneer er een nieuw beeld verschijnt, worden de hersenen wakker. Die nieuwe foto voelt alsof hij langer meegaat, ook al is dat niet het geval.
De kindertijd duurt lang omdat bijna alles nieuw is. Je bouwt de kaart van de wereld. Je merkt randen, kleuren en geluiden op. Dan vorm je gewoontes. Je gaat elke dag naar hetzelfde woon-werkverkeer. De hersenen stoppen met het vastleggen van details. De herinnering aan de week wordt een leeg blok grijs.
Dus je jaagt op nieuwigheid. Je schrijft je in voor lessen. Jij reist. Maar als je dit doet om de tijd te vertragen, creëer je een nieuw probleem.
Tijdurgentie en de geheugenfout
Extreme emoties verlengen de tijd. Eagleman liet mensen vrij vallen uit een nettoren. Deelnemers overschatten de duur van de val met ongeveer een derde. Ze droegen ook knipperende polsapparaten. Ze zagen niet de cijfers sneller knipperen dan normaal.
Waarom voelde het als slow motion? Vanwege geheugencodering. Angst activeert de amygdala. De amygdala vertelt de hersenen om meer details in te vullen. Je herinnert je meer. Als we later terugkijken op een herinnering met een hoge dichtheid aan details, lijkt de tijd te hebben uitgerekt.
De Zwitserse geoloog Albert Heim interviewde klimmers die bijna stierven terwijl ze van rotsen vielen. Ze meldden dat de tijd zich uitbreidde. Autocoureurs bij crashes beschrijven de dingen in slow motion. Dit zijn de hersenen die prioriteit geven aan overlevingsgegevens.
Maar je kunt niet bungeejumpen door het ouderschap. En je wilt niet in een staat van constante, alerte overlevingsmodus leven.
Als je geobsedeerd bent door het optimaliseren van de tijd, verlies je de daadwerkelijke ervaring. Je eindigt met ‘tijdurgentie’. Je probeert in de kortst mogelijke tijd zoveel mogelijk uit het leven te halen. Spanning. Burn-out. Multitasking. Hierdoor voelt de tijd sneller omdat je niet over de bandbreedte beschikt om rijke herinneringen te coderen. Je scheert over het oppervlak.
De bittere zoetheid van aanwezigheid
Het construeren van dagen waarop de tijd altijd traag aanvoelt, betekent dat je nooit verdwaalt in het moment. Het betekent dat je nooit opkijkt van een hobby en beseft dat er drie uur zijn verstreken. Het betekent dat je nooit vrienden inhaalt voordat ze weg zijn.
Die verbindingssnelheid? Je moet ervan genieten.
Oude filosofieën herinneren ons aan onze sterfelijkheid om onze waardering voor het leven te vergroten. Stoïcijnen gebruiken memento mori. Ik geef de voorkeur aan de Vijf Herinneringen van het Boeddhisme. Het zijn mantra’s die verandering accepteren. ‘Ik ben van nature oud. Ik kan er niet omheen.’
Het krijgen van kinderen forceert deze confrontatie. Je beseft dat je ouder wordt. De tijd verstrijkt. Het idee opgeven dat je de tijd kunt stopzetten is de eerste stap om erin te leven.
Mondaine mindfulness
Meditatie wordt vaak gezien als een hack. Sluit je ogen. Luister naar de ademhaling. Probeer op te letten. Dat is prima. Maar echte mindfulness is alledaagser. Het gaat over het herwinnen van het dagelijks leven.
Thích Nhất Hạnh, de Vietnamese monnik, schreef hierover. Als we ons door de afwas haasten, leven we gedurende die tijd niet. We worden de toekomst in gezogen. Wij missen het heden. We zijn niet meer in staat om zelfs maar één minuut te leven.
In plaats van nieuwe ervaringen na te jagen, kun je proberen de routine weer nieuw te maken. Focus op de sensaties. De hitte van het water. De textuur van de plaat. Zet de toekomst uit je hoofd.
De kracht van verveling
Dit lijkt moeilijk. Er is werk nodig om niets te doen. Maar verveling verlengt de tijd.
Herinner je je die eindeloze zomerdagen nog? Voor velen van ons was verveling de soundtrack van die lange, langzame jaren.
Productiviteitsexpert Chris Bailey creëerde een ‘maand van verveling’. Hij bracht een uur per dag door met niets doen. Staren naar een plafond. Een schildpad zien zwemmen. Hij ontdekte dat deze gaten creatieve dwalingen mogelijk maakten. De tijd voelde langzamer als de dag niet vol zat.
Je hoeft niet de hele dag naar muren te staren. Creëer micromomenten. Let goed op als je naar de trein loopt. Let op de stenen op het trottoir. Voer klusjes langzaam uit. Deze oefening maakt je bewust van hoe je tijd doorbrengt. Het creëert ruimte.
Wat is tijd?
Ik heb de laatste tijd gelezen. A Month In The Country is een zomerroman over de tijd zijn werk laten doen. Daniel Boorstins The Discoverers onderzoekt hoe we de tijd meten. ‘De eerste grote ontdekking was tijd’, schrijft hij.
Er is ook ‘vaardigheidsnostalgie’. Filosoof Joshua Habgood-Coote schrijft over ons verlangen naar handmatige vaardigheden die we nooit hebben geleerd. Houtbewerking. Tuinieren. Lock-picking. Misschien is het niet de bedoeling om arbeid te idealiseren. Misschien is het punt de aandacht die het vraagt. De manier waarop het je vertraagt.
Het lukt mij niet altijd om die serene toestand te bereiken. Maar ik probeer het. Ik let op het alledaagse. En af en toe, heel af en toe, voelt de tijd iets minder als een op hol geslagen trein en iets meer als een pad dat ik daadwerkelijk bewandel.
