De afgelopen zestien jaar heeft Hongarije niet zozeer gefunctioneerd als een standaard Europese democratie, maar meer als een politiek laboratorium voor moderne autocratie. Onder premier Viktor Orbán heeft het land een systematische transformatie ondergaan, bedoeld om ervoor te zorgen dat zijn Fidesz-partij nooit meer de macht verliest. Via gerrymander-kiesdistricten, een door de staat gecontroleerd medialandschap en een rechterlijke macht vol loyalisten heeft Orbán een systeem van ‘competitief autoritarisme’ geperfectioneerd.
In dit model worden er wel verkiezingen gehouden, maar is het speelveld zo sterk gekanteld dat een overwinning voor de oppositie statistisch gezien onwaarschijnlijk is. Nu de komende verkiezingen dichterbij komen, wordt die wiskundige zekerheid echter op de proef gesteld.
De opkomst van Péter Magyar en de Tisza-partij
De belangrijkste bedreiging voor de dominantie van Orbán komt van een onwaarschijnlijke bron: Péter Magyar, een voormalige hooggeplaatste Fidesz-insider. Magyar, een charismatische overloper, heeft ontslag genomen uit het regime uit protest tegen een schandaal over seksueel kindermisbruik en heeft sindsdien de Tisza-partij uitgebouwd tot een formidabele politieke kracht.
De strategie van Magyar werkt door zich te richten op de dingen die het ‘feodalistische’ systeem van Orbán heeft gebroken:
– Economische ontevredenheid: Terwijl de op Fidesz gerichte oligarchen rijk zijn geworden, blijft Hongarije een van de armste leden van de EU, dat kampt met bevolkingskrimp en afbrokkelende openbare diensten.
– Effectieve communicatie: Ondanks het mediamonopolie van de overheid heeft Magyar sociale media en intensieve persoonlijke campagnes gebruikt om de traditionele poortwachters te omzeilen.
– Geloofwaardigheid: Als sociaal conservatieve voormalige insider bevindt Magyar zich in een unieke positie om gedesillusioneerde Fidesz-kiezers weg te pellen die de corruptie beu zijn maar op hun hoede zijn voor traditioneel links.
Uit de huidige opiniepeilingen blijkt dat Tisza Fidesz met een aanzienlijke marge leidt. Terwijl experts suggereren dat de oppositie een enorme voorsprong van 10 tot 15 punten nodig heeft om structurele voordelen te overwinnen, schatten de gokmarkten momenteel de kansen van Magyar om premier te worden op 66 procent.
Een blauwdruk voor Amerikaans rechts
De gevolgen van deze verkiezingen strekken zich uit tot ver buiten Centraal-Europa. Voor een groot deel van de Amerikaanse MAGA-beweging is Orbáns Hongarije geen waarschuwend verhaal, maar een politieke blauwdruk.
Leidende figuren binnen Amerikaans rechts, waaronder vicepresident JD Vance, hebben de methoden van Orbán openlijk geprezen. Zij beschouwen zijn harde optreden tegen de academische vrijheid en zijn centralisatie van de macht als een succesvol model voor de aanpak van ‘cultureel linksisme’ in de Verenigde Staten. Deze week voerde Vance zelfs openlijk campagne voor Orbán, waarmee hij aangaf dat een overwinning voor Fidesz wordt gezien als een overwinning voor mondiaal extreemrechts.
Omgekeerd zou een nederlaag van Orbán deze beweging een aanzienlijke ideologische klap toebrengen, waardoor het verhaal ter discussie wordt gesteld dat een dergelijke consolidatie van de macht zowel mogelijk als wenselijk is in westerse democratieën.
Geopolitiek: een klap voor het Kremlin
Afgezien van de ideologie, brengen de verkiezingen zware belangen met zich mee voor de internationale veiligheid, met name wat betreft de oorlog in Oekraïne.
Orbán heeft binnen het Westerse bondgenootschap als een ‘mol’ gefunctioneerd, waarbij hij regelmatig de hulp van de EU en de NAVO aan Kiev blokkeerde en nauwe banden met Vladimir Poetin onderhield. Zijn regering heeft haar positie binnen de EU gebruikt om de westerse eenheid te verstoren, en fungeerde vaak als een spoiler voor pro-Oekraïense initiatieven.
Hoewel de uitdager, Magyar, een nationalist is die misschien geen fervent voorstander is van president Zelensky, mist hij de aansluiting van Orbán bij het Kremlin. Een machtsverschuiving in Boedapest zou waarschijnlijk resulteren in:
1. Verminderde Russische invloed binnen de Europese Unie.
2. Verhoogde stabiliteit in de westerse besluitvorming over Oekraïne.
3. Een verzwakt vermogen van Rusland om interne verdeeldheid in de EU uit te buiten.
Het pad vooruit
Zelfs als Magyar wint, zal de weg naar het herstel van een volledige democratie steil zijn. Omdat een groot deel van de macht van Orbán is vastgelegd in de Hongaarse grondwet, zou een nieuwe regering een “tweederde supermeerderheid** in het parlement nodig hebben om de huidige juridische architectuur te ontmantelen.
De uitkomst van deze verkiezingen zal bepalen of Hongarije terugkeert naar een functionerende democratie of een hoeksteen blijft van de mondiale autoritaire beweging.
Conclusie:
De Hongaarse verkiezingen zijn een referendum waarin veel op het spel staat over de levensvatbaarheid van de moderne autocratie. Of het nu resulteert in het behoud van Orbáns ‘competitieve autoritarisme’ of in een heropleving van de democratische oppositie, het zal schokgolven door het politieke landschap van Washington, Brussel en Moskou sturen.
